Skip to content

STOP ALIENACJI RODZICIELSKIEJ – petycja

Na posiedzeniu Po艂膮czonych Komisji Rodziny, Polityki Senioralnej i Spo艂ecznej oraz Komisji Ustawodawczej w dniu 21 listopada 2018 senator Antoni Szyma艅ski zbagatelizowa艂 postulaty podnoszone w petycji i wyrazi艂 si臋 przeciwko wprowadzeniu domniemania pieczy naprzemiennej w przepisach prawa rodzinnego dla dzieci rodzic贸w 偶yj膮cych w roz艂膮czeniu. Na skutek jego wniosku komisje senackie niestety zawiesi艂y prace nad nowel膮 ustaw.
W reakcji na zawieszenie prac nad petycj膮 w Senacie a tak偶e wobec tego, 偶e niestety planuje si臋 zast膮pienie dotychczasowych prac nad petycj膮 projektem tzw. 鈥濺eformy Prawa Rodzinnego鈥 podj臋li艣my decyzj臋 o ponownym rozpocz臋ciu zbierania podpis贸w pod petycj膮.
W okresie od 2 kwietnia do 6 lipca 2017 roku petycj臋 podpisa艂o 1132 sygnatariuszy. Po rozpocz臋ciu procedowania petycji w Senacie zbieranie podpis贸w zosta艂o wstrzymane. Aktualnie od 23 listopada do dnia dzisiejszego pod petycj膮 z艂o偶y艂o podpis 艂膮cznie 1631 sygnatariuszy.
Zapraszamy kolejne osoby do podpisania petycji:
button

Czwartek 30 listopada 2023.r

Szanowny Pan
Marek Kuchci艅ski
Marsza艂ek Sejmu RP
Ul. Wiejska 4/6/8 00-902 Warszawa
listy@sejm.gov.pl

Szanowny Pan
Stanis艂aw Karczewski
Marsza艂ek Senatu RP
Ul. Wiejska 6 00-902 Warszawa
senat@senat.gov.pl

Ministerstwo Sprawiedliwo艣ci
Al. Ujazdowskie 11
00-950 Warszawa P-33
skargi@ms.gov.pl

do wiadomo艣ci:
Rzecznik Praw Dziecka

PETYCJA
鈥濻top alienacji rodzicielskiej鈥

Dzia艂aj膮c na podstawie art. 2.1 Ustawy z dnia 11 lipca 2014r. o petycjach (Dz.U. 2014 poz. 1195) 鈥 zwanej dalej Ustaw膮 o petycjach, dzia艂aj膮c w interesie w艂asnym na podstawie art. 2.2. pkt 2 Ustawy o petycjach, oraz dzia艂aj膮c w interesie publicznym na podstawie art. 2.2 pkt 1 Ustawy o petycjach wnosz臋 o wprowadzenie nast臋puj膮cych zmian w Ustawie Kodeks karny tj. z dnia 5 lipca 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 1137), oraz Ustawie Kodeks wykrocze艅 tj. z dnia 3 lipca 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1094):

  1. W Ustawie Kodeks wykrocze艅 tj. z dnia 3 lipca 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1094) dodaje si臋 art. 1061 搂 1 i 2:
    鈥濧rt. 1061 搂 1. Kto incydentalnie utrudnia lub uniemo偶liwia wykonanie kontakt贸w lub sprawowanie opieki nad ma艂oletnim lub osob膮 nieporadn膮 ze wzgl臋du na jej stan psychiczny lub fizyczny, wynikaj膮cych z wykonalnego orzeczenia albo z wykonalnej ugody zawartej przed s膮dem lub przed mediatorem, podlega karze aresztu, ograniczenia wolno艣ci albo grzywny nie ni偶szej ni偶 200 z艂.
    搂 2. Usi艂owanie jest karalne.鈥
  2. W Ustawie Kodeks karny tj. z dnia 5 lipca 2016 r. (Dz.U. z 2016 r. poz. 1137), w art. 207 dodaje si臋 搂 4, 5 i 6:

    鈥濧rt. 207 搂 4. Kto utrudnia lub uniemo偶liwia wykonanie kontakt贸w lub sprawowanie opieki nad ma艂oletnim lub osob膮 nieporadn膮 ze wzgl臋du na jej stan psychiczny lub fizyczny, wynikaj膮cych z wykonalnego orzeczenia albo z wykonalnej ugody zawartej przed s膮dem lub przed mediatorem, podlega karze ograniczenia wolno艣ci albo pozbawienia wolno艣ci do lat 2.
    搂 5. Je偶eli w wyniku czynu okre艣lonego w 搂 4 ma艂oletni dozna uszczerbku na zdrowiu psychicznym, sprawca podlega karze pozbawienia wolno艣ci od 1 roku do lat 3.
    搂 6. Je偶eli nast臋pstwem czynu okre艣lonego w 搂 4 jest targni臋cie si臋 pokrzywdzonego na w艂asne 偶ycie, sprawca podlega karze pozbawienia wolno艣ci od lat 2 do 12.

  3. W ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. 鈥 Kodeks rodzinny i opieku艅czy (Dz. U. z 2015 r. poz. 2082) art. 58 搂 1a otrzymuje brzmienie:
    鈥濧rt. 58 搂 1a. W braku porozumienia, o kt贸rym mowa w 搂 1, s膮d, uwzgl臋dniaj膮c prawo dziecka do wychowania przez oboje rodzic贸w, powierza wykonywanie w艂adzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, oraz orzeka opiek臋 naprzemienn膮 nad dzieckiem w ten spos贸b, i偶 dziecko b臋dzie zamieszkiwa艂o przemiennie z ka偶dym z rodzic贸w w por贸wnywalnych okresach. W przypadku, gdy wsp贸lna opieka naprzemienna rodzic贸w nie mo偶e by膰 wykonywana w por贸wnywalnych okresach czasowych, s膮d na wniosek tego rodzica, kt贸ry tej opieki naprzemiennej nie mo偶e wykonywa膰, ustala opiek臋 tego rodzica w takim wymiarze o jaki on wnioskuje. W przypadku zagro偶enia dobra dziecka stosuje si臋 odpowiednio art. 109 i 111.鈥
  4. W ustawie z dnia 25 lutego 1964 r. 鈥 Kodeks rodzinny i opieku艅czy (Dz. U. z 2015 r. poz. 2082) art. 107 搂 2 otrzymuje brzmienie:
    鈥濧rt. 107 搂 2. W braku porozumienia, o kt贸rym mowa w 搂 1, s膮d, uwzgl臋dniaj膮c prawo dziecka do wychowania przez oboje rodzic贸w, powierza wykonywanie w艂adzy rodzicielskiej obojgu rodzicom, oraz orzeka opiek臋 naprzemienn膮 nad dzieckiem w ten spos贸b, i偶 dziecko b臋dzie zamieszkiwa艂o przemiennie z ka偶dym z rodzic贸w w por贸wnywalnych okresach. W przypadku, gdy wsp贸lna opieka naprzemienna rodzic贸w nie mo偶e by膰 wykonywana w por贸wnywalnych okresach czasowych, s膮d na wniosek tego rodzica, kt贸ry tej opieki naprzemiennej nie mo偶e wykonywa膰, ustala opiek臋 tego rodzica w takim wymiarze o jaki on wnioskuje. W przypadku zagro偶enia dobra dziecka stosuje si臋 odpowiednio art. 109 i 111.鈥
  5. W ustawie z dnia 17 listopada 1964r. 鈥 Kodeks post臋powania cywilnego (Dz. U. z 2014r poz. 101) w art. 7561 przed zdaniem pierwszym dodaje si臋 搂 1, po zdaniu pierwszym dodaje si臋:

    鈥濻膮d udzielaj膮c zabezpieczenia w zakresie roztoczenia pieczy nad ma艂oletnimi dzie膰mi i kontakt贸w z dzieckiem, uwzgl臋dniaj膮c prawo dziecka do wychowania przez oboje rodzic贸w, udziela zabezpieczenia w ten spos贸b, i偶 dziecko b臋dzie zamieszkiwa艂o przemiennie z ka偶dym z rodzic贸w w por贸wnywalnych okresach i piecza nad dzieckiem b臋dzie sprawowana przemiennie przez ka偶dego z rodzic贸w. W przypadku, gdy wsp贸lna opieka naprzemienna rodzic贸w nie mo偶e by膰 wykonywana w por贸wnywalnych okresach czasowych, s膮d na wniosek tego rodzica, kt贸ry tej opieki naprzemiennej nie mo偶e wykonywa膰, ustala opiek臋 tego rodzica w takim wymiarze o jaki on wnioskuje.鈥
    W art. 7561 po 搂 1 dodaje si臋 搂 2.
    鈥灺 2. Wniosek o udzielenie zabezpieczenia okre艣lonego w 搂 1 podlega rozpoznaniu w terminie dw贸ch miesi臋cy od dnia jego wp艂ywu do s膮du鈥

Uzasadnienie

Dnia 12 maja 2016 roku Sejmowa Komisja do Spraw Petycji Sejmu RP dostrzeg艂a bardzo istotny problem spo艂eczny, kt贸ry dotyka setek tysi臋cy dzieci w Polsce, a mianowicie problem alienacji rodzicielskiej. W wyniku rozstrzygni臋膰 s膮d贸w rodzinnych w przypadku rozstania si臋 rodzic贸w dzieci pozbawiane s膮 prawa do wychowywania i do艣wiadczania mi艂o艣ci jednego z rodzic贸w, bowiem s膮dy w dalszym ci膮gu wydaj膮 rozstrzygni臋cia o przyznawaniu wy艂膮cznej opieki nad dzie膰mi jednemu z rodzic贸w, jednocze艣nie sprowadzaj膮c drugiego z rodzic贸w poprzez instytucj臋 weekendowych kontakt贸w do wizytuj膮cej atrakcji. Z przykro艣ci膮 nale偶y stwierdzi膰, 偶e wiele dzieci, kt贸re zosta艂y pozbawione prawa do wychowania przez oboje rodzic贸w nie mo偶e nawet do艣wiadcza膰 tych wizytuj膮cych weekendowych atrakcji, bowiem obecne przepisy o wykonywaniu kontakt贸w ( art. 59815 i nast臋pne kpc) w przypadku ich utrudniania s膮 nieskuteczne.

Komisja do Spraw Petycji Sejmu RP 鈥 uchwalaj膮c dnia 12 maja 2016 roku Dezyderat nr 4 do Prezesa Rady Ministr贸w w sprawie podj臋cia dzia艂a艅 przeciwdzia艂aj膮cych alienacji rodzicielskiej wskaza艂a co nast臋puje:

鈥濲EDNYM Z ELEMENT脫W ALIENACJI JEST PRZYZNAWANIE G艁脫WNEJ OPIEKI NAD DZIECKIEM JEDNEMU Z RODZIC脫W, co zarazem ogranicza kontakt z drugim z rodzic贸w i w efekcie mo偶e wywo艂ywa膰 u dziecka wiele niepo偶膮danych zachowa艅 i zaburze艅.
Zerwanie wi臋zi mi臋dzy dzieckiem a jednym z rodzic贸w jest dla tego dziecka krzywd膮. W opinii specjalist贸w 鈥 nawet je艣li dochodzi do rozpadu zwi膮zku rodzic贸w, nie mo偶e dochodzi膰 do rozpadu wi臋zi rodzicielskich.
Wyst臋puj膮c z dezyderatem Komisja do Spraw Petycji chce zwr贸ci膰 uwag臋, 偶e ka偶de dziecko dla swego prawid艂owego rozwoju ma prawo i potrzebuje dobrej wi臋zi z obojgiem rodzic贸w.鈥

Nale偶y dalej wskaza膰 stanowiska pos艂贸w na Sejm, wyra偶one podczas posiedzenia Komisji do Spraw Petycji1 dnia 13 kwietnia 2016 roku
Pose艂 Jan Piechota:

“Z tym problemem mamy do czynienia od dawna. Generalnie chodzi o utrudnianie czy wr臋cz uniemo偶liwianie jednemu z rodzic贸w, po rozpadzie zwi膮zku rodzic贸w, kontakt贸w z dzieckiem. Jest to coraz powszechniej traktowane jako forma krzywdy dziecka, przemocy wobec dziecka, a tak偶e przemocy wobec drugiego rodzica”

Pose艂 Magdalena Kochan:

“Potrzebne jest u艣wiadamianie, jak bardzo krzywdzimy dziecko, je艣li nie dopuszczamy do kontakt贸w z drugim rodzicem. Ka偶de dzia艂anie w tej dziedzinie zwi臋kszaj膮ce nasz膮 wiedz臋 jest potrzebne dzisiejszym dzieciom i przysz艂ym pokoleniom. Dzieci wychowywane przez oboje rodzic贸w, maj膮ce pozytywne do艣wiadczenia z okresu dzieci艅stwa, staj膮 si臋 lepszymi obywatelami.”

Pose艂 Andrzej Smirnow:

“Oboje rodzice maj膮 prawo i obowi膮zek wychowa膰 dziecko.”

Dnia 12 maja 2016 roku podczas posiedzenia Sejmowej Komisji do Spraw Petycji2 doradca spo艂eczny RPD S臋dzia Agnieszka R臋kas wprost wskaza艂a, i偶 wykluczenie rodzicielskie, jest najgorsz膮 krzywd膮 jak膮 mo偶na zrobi膰 dziecku.
Doradca spo艂eczny Rzecznika Praw Dziecka S臋dzia Agnieszka R臋kas:

“WYKLUCZENIE RODZICIELSKIE w stosunku do dziecka JEST NAJGORSZ膭 KRZYWD膭 , JAK膭 MO呕NA ZROBI膯 DZIECKU, dziecko powinno si臋 wychowywa膰, je偶eli nie w pe艂nej rodzinie, to w pe艂nej opiece i mi艂o艣ci rodzicielskiej.”

Stanowisko pos艂贸w na Sejm, oraz doradcy spo艂ecznego Rzecznika Praw Dziecka jest zbie偶ne ze stanowiskiem ekspert贸w z Ameryka艅skiego Towarzystwa Psychologicznego 鈥 American Psychological Association (APA) 鈥 kt贸re to stowarzyszenie psychologiczne licz膮ce 130 000 cz艂onk贸w na ca艂ym 艣wiecie stwierdza3:

“Dzieci, kt贸re by艂y poddawane przemocy psychicznej (Alienacja Rodzicielska) cierpi膮 p贸藕niej na zaburzenia l臋kowe, stany depresyjne, nisk膮 samoocen臋, maj膮 objawy stresu pourazowego oraz dochodzi w艣r贸d nich do pr贸b samob贸jczych w takim samym stopniu, a nierzadko w stopniu wi臋kszym, ni偶 dzieci b臋d膮ce ofiarami przemocy fizycznej lub przemocy seksualnej.”

Dnia 21 wrze艣nia 2016 roku pos艂owie Komisji do Spraw Petycji4 zauwa偶yli nieskuteczno艣膰 przepis贸w o tzw. wykonywaniu kontakt贸w, okre艣lonych art. 59815 i nast臋pne KPC, jak i r贸wnie偶 zosta艂a podniesiona s艂uszna argumentacja, 偶e prawo nale偶y zmieni膰 nawet w sytuacji krzywdzenia tylko jednego obywatela, za艣 z przykro艣ci膮 nale偶y stwierdzi膰, 偶e obecnie w Polsce tysi膮ce dzieci doznaje krzywdy w wyniku alienacji rodzicielskiej:

Pose艂 Andrzej Smirnow:

鈥瀂daniem Rzecznika Praw Dziecka, a tak偶e Instytutu Wymiaru Sprawiedliwo艣ci obecna ustawa r贸wnie偶 jest ma艂o skuteczna i nie rozwi膮zuje problemu. Przy tym jej krytycy zwracaj膮 r贸wnie偶 uwag臋, 偶e ustawa mo偶e powodowa膰 powi臋kszenie antagonizm贸w pomi臋dzy stronami konfliktu. Zreszt膮 Instytut Wymiaru Sprawiedliwo艣ci stwierdza, 偶e sankcje maj膮tkowe s膮 ma艂o skuteczne w tych przypadkach.鈥

Pose艂 Pawe艂 Lisiecki:

鈥濩zy je偶eli b臋dzie to jeden przypadek, trzysta, trzy tysi膮ce, trzydzie艣ci tysi臋cy przypadk贸w 鈥 gdzie postawimy granic臋, 偶e te przepisy maj膮 si臋 zmieni膰, a gdzie, 偶e tych przepis贸w mamy nie zmienia膰? Czy dla chocia偶by jednego przypadku nie warto tych przepis贸w zmieni膰? Czy mamy te偶 czeka膰, a偶 tych przypadk贸w b臋dzie trzysta czy te偶 trzy tysi膮ce?鈥

Pose艂 Magdalena Kochan:

鈥瀂gadzam si臋 tak偶e z tym, 偶e je偶eli luka w prawie dotyczy chocia偶by jednego przypadku, to t臋 luk臋 natychmiast nale偶y uzupe艂ni膰 regulacj膮鈥

Wskaza膰 dodatkowo nale偶y, maj膮c na wzgl臋dzie ratyfikowan膮 przez Rzeczpospolit膮 Polsk膮 Europejsk膮 Konwencj臋 o wykonywaniu praw dzieci (sporz膮dzon膮 w Strasburgu dnia 25 stycznia 1996 r.) (Dz.U. 2000r nr 107 poz. 1128) a w szczeg贸lno艣ci art. 7, i偶 w celu szybkiego dzia艂ania i ochrony interes贸w ma艂oletnich dzieci pozbawianych kontakt贸w z jednym z rodzic贸w, koniecznym i uzasadnionym jest stosowanie takiego narz臋dzia, kt贸re umo偶liwi jak najszybsze przerwanie naruszania praw dziecka. Wskaza膰 ponadto nale偶y, zgodnie z Konwencj膮 o Prawach Dziecka (przyj臋t膮 przez Zgromadzenie Og贸lne Narod贸w Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r.) (Dz. U. z 1991r. Nr 120, poz. 526.) a w szczeg贸lno艣ci maj膮c na wzgl臋dzie art. 8 ust. 1 i 2 Konwencji o Prawach Dziecka, 偶e na Rzeczpospolitej Polskiej spoczywa obowi膮zek szybkiego dzia艂ania w przypadku naruszenia prawa dziecka do zachowania jego to偶samo艣ci i stosunk贸w rodzinnych w przypadku ich naruszania, co z pewno艣ci膮 ma miejsce w sytuacji niewykonywania kontakt贸w dziecka z rodzicem.

Fakt niewywi膮zywania si臋 przez Rzeczpospolit膮 Polsk膮 z ratyfikowanych akt贸w prawa mi臋dzynarodowego, w zakresie skuteczno艣ci i szybko艣ci post臋powa艅 o wykonywanie kontakt贸w z dzieckiem zosta艂a wprost wskazana w Odpowiedzi podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwo艣ci Pana 艁ukasza Piebiaka na interpelacj臋 nr 21405 pos艂a Pana Paw艂a Skuteckiego w sprawie post臋powa艅 s膮dowych dotycz膮cych wykonywania kontakt贸w z dzie膰mi 鈥 cytat:

鈥瀂 posiadanych danych statystycznych za okres 2012 – 2015 wynika, 偶e wska藕nik czasu trwania post臋powania (wed艂ug metodologii CEPEJ) dla poszczeg贸lnych kategorii spraw wynosi艂 w latach 2012-2015 w sprawach o ustalenie kontakt贸w z ma艂oletnim odpowiednio – 144,94, 165,63, 156,47, 166,39 dni, w sprawach o zmian臋 kontakt贸w z ma艂oletnim odpowiednio – 175,67, 208,33, 194,30, 205,61 dni, w sprawach o wykonanie kontakt贸w z ma艂oletnim w 2012-2014 r. – brak danych, za艣 2015 r. – 266,96 dni.鈥

Krytycznie o wykonywaniu kontakt贸w wypowiedzieli si臋 r贸wnie偶 prof. IWS dr hab. El偶bieta Holewi艅ska-艁api艅ska, dr Maciej Doma艅ski, dr Jerzy S艂yk 鈥 kt贸rzy w opracowaniu 鈥濷rzecznictwo w sprawach o wykonywanie kontakt贸w z dzie膰mi鈥 z roku 2015 wprost wskazali:

鈥炁歳ednio post臋powanie trwa艂o nieco ponad 9 miesi臋cy, Z punktu widzenia podtrzymywania wi臋zi emocjonalnej z dzieckiem osoby uprawnionej do styczno艣ci, o ile w tym czasie nie by艂oby 偶adnych kontakt贸w, by艂by to niew膮tpliwie okres d艂ugi.6

Kolejny raz krytycznie o instytucji wykonywania kontakt贸w wypowiada si臋 dr hab. El偶bieta Holewi艅ska-艁api艅ska, prof. Instytutu Wymiaru Sprawiedliwo艣ci w opracowaniu7 z roku 2016 – 鈥濸ost臋powania w sprawach o wykonywanie kontakt贸w z dzieckiem umorzone na podstawie art. 59820 k.p.c.鈥:

“Przy za艂o偶eniu, 偶e umorzenia post臋powa艅 na podstawie art. 59820 k.p.c. wyst臋puj膮 w przybli偶eniu w oko艂o 40% spraw o wykonywanie kontakt贸w, ustalenie, i偶 mniej ni偶 w po艂owie spraw umorzonych w okoliczno艣ciach opisanych w art. 59820 k.p.c.
wyst臋puj膮 pomy艣lnie rokowania na przysz艂o艣膰, wskazuje na mniejsz膮 skuteczno艣膰 艣rodk贸w przewidzianych w przepisach art. 59815 k.p.c. – art. 59817 k.p.c. ni偶 mo偶na by艂o s膮dzi膰 na podstawie wcze艣niejszego badania.”
“艣redni okres poddany ocenie w sprawach obj臋tych analiz膮 wyni贸s艂 17,2 miesi膮ca, a mediana 16,9 miesi膮ca. Obserwowany okres by艂 relatywnie d艂ugi. 41% spraw zosta艂o w贸wczas umorzonych na podstawie art. 59820 k.p.c., a pozytywna prognoza co do realizowania kontakt贸w zgodnie z orzeczeniem b膮d藕 ugod膮 wyst膮pi艂a w 31,9% spraw.”

Ministerstwo Sprawiedliwo艣ci wskazuje, i偶 sprawy o wykonywanie kontakt贸w trwaj膮 9 miesi臋cy, wed艂ug IWS 艣redni czas to 17 miesi臋cy.

Pragn臋 zauwa偶y膰, i偶 w wyniku dzia艂a艅 obywateli, Ministerstwo Sprawiedliwo艣ci8 pismem z dnia 21 wrze艣nia 2016 roku wys艂anym do Prezes贸w wszystkich S膮d贸w Apelacyjnych 鈥 znak DSRiN-II-055-4/16, oraz Komenda G艂贸wna Policji9 pismem z dnia 29 wrze艣nia 2016 roku 鈥 znak EP-2443/16 podj臋艂y dzia艂ania w sprawie rozpowszechnienia Dezyderatu nr 4, kt贸re jednak nie doprowadzi艂y do powstrzymania przemocy wobec dzieci, kt贸r膮 jest alienacja rodzicielska.

Komenda G艂贸wna Policji w pi艣mie z dnia 29 wrze艣nia 2016 roku 鈥 znak EP-2443/1610 stwierdza, i偶 jedyne dzia艂ania jakie mo偶e podj膮膰 Policja w ramach przys艂uguj膮cych obecnie uprawnie艅 i uregulowa艅 prawnych w przypadku naruszania prawa dziecka do kontaktu i wychowania przez oboje rodzic贸w, to pouczenie stron o prawnych mo偶liwo艣ciach rozwi膮zania sporu poprzez wykorzystanie nieskutecznych przepis贸w art. 59515 i nast臋pne kpc, oraz udokumentowanie czynno艣ci w notatniku s艂u偶bowym.

Nie do艣膰 tego, 偶e sprawy o wykonywanie kontakt贸w trwaj膮 od 9 do 17 miesi臋cy, to s膮dy zagra偶aj膮 kar膮 finansow膮 nieadekwatn膮 do powa偶nego charakteru narusze艅 i krzywdy dziecka jak膮 jest alienacja rodzicielska. Jako przyk艂ad nale偶y wskaza膰, 偶e S膮d Rejonowy dla Krakowa Krowodrzy w Krakowie 鈥 III Wydzia艂 Rodzinny i Nieletnich w sk艂adzie SSR Maria W艂odarczyk, dnia 11 grudnia 2013 roku w sprawie o sygn. akt: III Nsm 106/13/K zagrozi艂 na podstawie art. 59815 搂 1 kpc kwot膮 15 z艂 (pi臋tna艣cie) 鈥 czym wyceni艂 krzywd臋 dziecka i alienacj臋 rodzicielsk膮 na kwot臋 mniejsz膮 ni偶 cena paczki papieros贸w. S膮d Okr臋gowy w Krakowie dnia 21 maja 2014 roku w sk艂adzie SSO Roman Kaczanowski, SSO Jadwiga Osuchowa, SSO Monika Krzy偶anowska w sprawie o sygn. akt: XI 1 Cz 223/14 podtrzyma艂 wycen臋 krzywdy dziecka na poziomie 15 z艂.

Krytycznie o instytucji wykonywania kontakt贸w wypowiada si臋 r贸wnie偶 Rzecznik Praw Dziecka, bowiem RPD w wyst膮pieniu generalnym do Prezydenta RP z dnia 7 maja 2016 roku 鈥 znak GAB.422.3.2016.BS11 – wprost wskaza艂:

鈥瀂 obserwacji Rzecznika Praw Dziecka na bazie analizy spraw prowadzonych w Biurze Rzecznika Praw Dziecka wynika, 偶e orzeczenia s膮d贸w dotycz膮ce realizacji prawa dziecka do kontaktu z obojgiem rodzic贸w s膮 cz臋sto ignorowane lub lekcewa偶one przez jednego z rodzic贸w. Wskazuje to na ca艂kowite poczucie bezkarno艣ci takiego rodzica.
Regulacje prawne ukierunkowane na popraw臋 sytuacji dziecka w przypadku utrudniania kontakt贸w z rodzicem przez drugiego rodzica 鈥 okaza艂y si臋 nieskuteczne i niewystarczaj膮co zabezpieczaj膮 prawa dziecka do kontaktu z obojgiem rodzic贸w. Praktyka pokaza艂a, 偶e s膮 one zbyt s艂abym instrumentem pa艅stwa, nieskutecznym dla zmiany negatywnych postaw rodzica w odniesieniu do wykonywania orzeczenia s膮du rodzinnego lub opieku艅czego, reguluj膮cego uprawnienia i obowi膮zki wobec ma艂oletniego dziecka.
Nale偶y podkre艣li膰, 偶e utrudnianie lub uniemo偶liwianie kontakt贸w dziecka z rodzicem to spo艂ecznie naganne zachowania. Kontakty z obojgiem rodzic贸w s膮 niew膮tpliwie bardzo istotnym elementem w rozwoju dziecka. Zaburzenie takich kontakt贸w, albo ich ca艂kowity brak, nieraz po艂膮czone z wykszta艂ceniem u dziecka postaw niech臋ci czy l臋ku wobec drugiego rodzica, wp艂ywa zdecydowanie niekorzystnie na rozw贸j psychiczny dziecka, jak i jego socjalizacj臋 oraz przyswajanie prawid艂owych r贸l i postaw spo艂ecznych.鈥

Bez cienia w膮tpliwo艣ci uzna膰 nale偶y, i偶 obecne przepisy o tzw. wykonywaniu kontakt贸w w 偶aden spos贸b nie stanowi膮 ochrony podmiotowych praw dziecka do kontaktu i wychowania przez oboje rodzic贸w, bowiem jak powy偶ej wskazano, sprawy o wykonywanie kontakt贸w trwaj膮 miesi膮cami, za艣 s膮dy powszechne krzywd臋 dziecka i alienacj臋 rodzicielsk膮 wyceniaj膮 na kwot臋 15 z艂, gdy tymczasem przypalenie w艂os贸w suszark膮 w zak艂adzie fryzjerskim12 jest wyceniane przez s膮dy na 10 000 z艂.

Koniecznym zatem jest w mojej ocenie wprowadzenie odpowiednich przepis贸w do Kodeksu wykrocze艅 oraz do Kodeksu karnego, kt贸re to przepisy w spos贸b realny b臋d膮 chroni膰 prawo dziecka do wychowania przez oboje rodzic贸w. Nale偶y wskaza膰, i偶 w przypadku incydentalnego naruszania prawa dziecka do kontaktu i wychowania przez jednego z rodzic贸w, w wyniku proponowanej regulacji w Kodeksie wykrocze艅 organy pa艅stwa b臋d膮 mog艂y w trybie natychmiastowym ingerowa膰 poprzez na艂o偶enie grzywny w post臋powaniu mandatowym. Sama wizja otrzymania mandatu karnego, tudzie偶 skierowanie wniosku o ukaranie do s膮du karnego powinna stanowi膰 odpowiednie dzia艂anie prewencyjne zniech臋caj膮ce rodzic贸w do naruszania praw dzieci i stosowania alienacji rodzicielskiej. Jednak偶e w przypadku d艂ugotrwa艂ej izolacji dziecka skutkuj膮cej spustoszeniem psychicznym, koniecznym jest zastosowanie dalej id膮cych sankcji na gruncie Kodeksu karnego. Nie bez znaczenia pozostaje r贸wnie偶 fakt, 偶e kara grzywny mo偶e by膰 zamieniona przez S膮d na zast臋pcz膮 kar臋 wykonania prac spo艂ecznych, co ma niebagatelne znaczenie w przypadku rodzica o niskim statusie materialnym, bowiem taka zamiana nie b臋dzie skutkowa膰 pozbawieniem 艣rodk贸w do 偶ycia rodzica jak i r贸wnie偶 dziecka znajduj膮cego si臋 pod opiek膮 ukaranego rodzica. Wskaza膰 r贸wnie偶 nale偶y na szybko艣膰 dzia艂ania, bowiem wi臋kszo艣膰 takich post臋powa艅 b臋dzie si臋 ko艅czy膰 b膮d藕 przyj臋ciem mandatu karnego, tudzie偶 w przypadku odmowy przyj臋cia mandatu, wydaniem przez S膮d Karny Wyroku Nakazowego.

Prawo do utrzymywania i podtrzymywania wi臋zi pomi臋dzy osobami bliskimi, w szczeg贸lno艣ci gdy jedna z nich jest dzieckiem, jest postrzegane jako podstawowy element 偶ycia prywatnego i rodzinnego. Orzecznictwo Europejskiego Trybuna艂u Praw Cz艂owieka13, traktuje dzia艂ania zmierzaj膮ce do zerwania wi臋zi pomi臋dzy rodzicem a dzieckiem, jako naruszenie art. 8 Konwencji z 4 listopada 1950 r. o ochronie praw cz艂owieka i podstawowych wolno艣ci.
Prawo do utrzymywania regularnych, osobistych zwi膮zk贸w i bezpo艣redniego kontaktu z obojgiem rodzic贸w, o ile (wyj膮tkowo) nie jest to sprzeczne z interesami dziecka, jest zagwarantowane w art. 9 i 10 Konwencji Narod贸w Zjednoczonych o prawach dziecka.
Fakt krzywdzenia dzieci przez s膮dy rodzinne poprzez naruszanie ich prawa do do艣wiadczania mi艂o艣ci i wychowania przez oboje rodzic贸w w przypadku ich rozstania zauwa偶y艂 Rzecznik Praw Dziecka, bowiem RPD14 wprost wskaza艂 i偶:

鈥濧nalizy statystyk 艣wiadcz膮 o asymetrycznej pozycji matek i ojc贸w w post臋powaniach rozwodowych i opieku艅czych, wskazuj膮c, 偶e cz臋艣ciej w艂adz臋 rodzicielsk膮 powierza si臋 matkom. Nale偶y zrezygnowa膰 z konfliktogennych przepis贸w prawa rodzinnego i dokona膰 wprowadzenia nowych rozwi膮za艅, gwarantuj膮cych prawo dziecka do wychowania przez oboje rodzic贸w鈥.

S膮d Apelacyjny w Gda艅sku w sprawie cywilnej o naruszenie d贸br osobistych s艂usznie wskaza艂, 偶e ograniczanie kontakt贸w z bliskimi, naruszanie prawa dzieci do do艣wiadczania mi艂o艣ci i wychowania przez oboje rodzic贸w, godzi w dobra osobiste i stanowi 藕r贸d艂o b贸lu i cierpie艅 moralnych:

鈥炩 pozwana godzi艂a w dobro osobiste powoda w postaci 艂膮cz膮cej go z c贸rkami wi臋zi uczuciowej ograniczaj膮c kontakty osobiste powoda z dzie膰mi, a tak偶e kontakty realizowane telefonicznie i przy wykorzystaniu elektronicznych form komunikacji doprowadzaj膮c do ca艂kowitego zerwania tych kontakt贸w. Na skutek zerwania kontakt贸w z c贸rkami pow贸d dozna艂 w analizowanym okresie krzywdy, b贸lu i cierpie艅 emocjonalnych. 鈥
Zdaniem s膮du II instancji pozwana naruszy艂a jedno z podstawowych d贸br osobistych cz艂owieka w postaci wi臋zi rodzicielskiej (tu 艂膮cz膮cej powoda z jego c贸rkami). Jest to wi臋藕 szczeg贸lna, kt贸rej naruszenie wi膮偶e si臋 ze znacznym cierpieniem psychicznym.鈥
鈥 S膮d Apelacyjny w Gda艅sku dnia 15 lipca 2015r. I ACa 202/1515

Maj膮c na wzgl臋dzie fakt, i偶 s膮dy rodzinne nie dostrzeg艂y nowelizacji art. 58 i 107 Kodeksu rodzinnego i opieku艅czego (Dz.U. z 2015r. poz. 1062), w dalszym ci膮gu dochodzi do gwa艂cenia praw dzieci do wychowania przez oboje rodzic贸w w przypadku ich rozstania.

Szczeg贸lnego podkre艣lenia wymaga fakt, i偶 to naruszanie prawa dzieci do wychowania przez oboje rodzic贸w jest 藕r贸d艂em b贸lu i cierpie艅 moralnych przede wszystkim dziecka, kt贸re kocha obydwoje rodzic贸w 鈥 co zauwa偶y艂 S膮d Apelacyjny w Gda艅sku w cytowanym wy偶ej orzeczeniu. Stanowisko S膮du Apelacyjnego w Gda艅sku koresponduje ze stanowiskiem Ministerstwa Sprawiedliwo艣ci, oraz Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Spo艂ecznej, kt贸re fakt izolowania, ograniczania dziecku kontakt贸w z najbli偶szymi, amputowanie dziecku jednego rodzica, kt贸re to dzia艂ania s膮 przyczyn膮 b贸lu i cierpie艅 moralnych sklasyfikowa艂y jako przemoc i zn臋canie si臋 nad dzieckiem.

Zgodnie z tre艣ciami zawartymi w Informatorze dla os贸b dotkni臋tych przemoc膮 w rodzinie16, opracowanymi i publikowanymi przez Ministerstwo Sprawiedliwo艣ci, oraz Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Spo艂ecznej, oraz Karcie17 praw osoby dotkni臋tej przemoc膮 w rodzinie opracowanej i publikowanej przez Ministerstwo Sprawiedliwo艣ci, przemoc w rodzinie zosta艂a zdefiniowana w art. 2 pkt 2 ustawy o przeciwdzia艂aniu przemocy w rodzinie. Zgodnie z t膮 definicj膮:

鈥濸rzemoc w rodzinie to wszystkie jednorazowe lub powtarzaj膮ce si臋 dzia艂ania lub zaniechania osoby najbli偶szej, wsp贸lnie zamieszkuj膮cej lub gospodaruj膮cej, zmuszaj膮ce Ci臋 do zachowa艅 wbrew Twej woli, w szczeg贸lno艣ci nara偶aj膮ce Ci臋 na niebezpiecze艅stwo utraty 偶ycia, zdrowia, naruszaj膮ce Twoja godno艣膰, nietykalno艣膰 cielesn膮, wolno艣膰, w tym seksualn膮, powoduj膮ce szkody na Twoim zdrowiu fizycznym lub psychicznym, a tak偶e wywo艂uj膮ce cierpienia i krzywdy moralne.鈥

Najcz臋stsze formy przemocy w rodzinie to:
Przemoc psychiczna, np. obra偶anie, wyzywanie, wy艣miewanie, szydzenie, okazywanie braku szacunku, poni偶anie w obecno艣ci innych os贸b, kontrolowanie i ograniczanie kontaktu z bliskimi, poddawanie sta艂ej krytyce.

Nie ulega zatem najmniejszej w膮tpliwo艣ci, i偶 s膮dy rodzinne amputuj膮c dziecku jednego z rodzic贸w w przypadku ich rozstania, nie tylko naruszaj膮 prawo dziecka do wychowania przez oboje rodzic贸w, ale r贸wnie偶 pod偶egaj膮 swoimi orzeczeniami do stosowania przemocy wobec dzieci i psychicznego zn臋cania si臋 nad nimi.
Pomimo nowelizacji z roku 2015 (Dz.U. z 2015r poz. 1062), s膮dy rodzinne w zakresie postrzegania w 偶yciu dziecka r贸l matki i ojca w przypadku rozstania ich rozstania, pozosta艂y mentalnie w latach 50-ych ubieg艂ego wieku, bowiem powo艂uj膮 si臋 na orzecznictwo S膮du Najwy偶szego z czas贸w komunizmu, w kt贸rym jednym z g艂贸wnych cel贸w komunistycznego Pa艅stwa by艂o podporz膮dkowanie spo艂ecze艅stwa poprzez rozbicie rodzin. Te orzeczenia S膮du Najwy偶szego z czas贸w komunizmu nie tylko nie s膮 adekwatne do zmian spo艂ecznych jakie zasz艂y na przestrzeni ostatnich kilkudziesi臋ciu lat, ale r贸wnie te orzeczenia nie s膮 adekwatne to prawa materialnego, kt贸re ulega艂o wielokrotnej nowelizacji.

Nale偶y zauwa偶y膰, i偶 dnia 14 marca 2014 r. w siedzibie S膮du Okr臋gowego w Warszawie przy ul. Czerniakowskiej 100, SSP Iustitia przy wsp贸艂pracy ze Stowarzyszeniem S臋dzi贸w Rodzinnych w Polsce, zorganizowa艂o debat臋 praktyk贸w dotycz膮c膮 zagadnie艅 zwi膮zanych z orzekaniem o kontaktach rodzic贸w z dzieckiem. Stanowiska i postulaty prezentowane podczas debaty zosta艂y przedstawione na internetowej stronie18 Stowarzyszenia S臋dzi贸w Rodzinnych w Polsce.

Na szczeg贸ln膮 uwag臋 po艣r贸d zg艂oszonych postulat贸w, zas艂uguje postulat zg艂oszony przez profesora Uniwersytetu Warszawskiego dra hab. Jacka Wierci艅skiego.

“Profesor (profesor UW dr hab. Jacek Wierci艅ski)… podkre艣li艂 na wst臋pie, 偶e problematyka rodzinna rodzi niejednokrotnie bardziej skomplikowanie zagadnienia ni偶 kategoria ochrony d贸br osobistych, co nie jest dostrzegane przez nieorzekaj膮cych w takich sprawach. Zauwa偶y艂, 偶e nale偶a艂oby przywr贸ci膰 skarg臋 kasacyjn膮 w sprawach rodzinnych z instytucj膮 przeds膮du dla zapobie偶enia potencjalnemu zalewowi S膮du Najwy偶szego tego rodzaju sprawami. S臋dziowie dzi艣 orzekaj膮cy, bazuj膮 na orzecznictwie z po艂owy XX wieku, nie przystaj膮cym do obecnych warunk贸w.”

Szczeg贸lnego podkre艣lenia wymaga fakt, i偶 Prezes Ewa Waszkiewicz podsumowuj膮c ww. debat臋 z dnia 14 marca 2014 r., wprost wskaza艂a i zaakcentowa艂a konieczno艣膰 przywr贸cenia skargi kasacyjnej w sprawach opieku艅czych.

Wskaza膰 dalej nale偶y stanowisko wyra偶one przez doktora nauk psychologicznych Pani膮 Magdalen臋 艢niegulsk膮, oraz doktora nauk psychologicznych Pani膮 Barbar臋 Arsk膮-Kary艂owsk膮, pracownik贸w naukowych Zak艂adu Psychologii Klinicznej Dziecka w Szkole Wy偶szej Psychologii Spo艂ecznej w Warszawie, kt贸re w kwartalniku Na wokandzie nr 2419 przedstawi艂y nast臋puj膮ce stanowisko:

鈥濿iele orzecze艅 s膮d贸w rodzinnych w Polsce opartych jest na mocno utrwalonych stereotypach dotycz膮cych r贸l rodzicielskich.
Dziecko nadal potrzebuje kontaktu z obojgiem rodzic贸w, potrzebuje mi艂o艣ci, opieki i wsparcia 鈥 zar贸wno mamy, jak i taty. Wi臋kszo艣膰 badaczy wyra藕nie wskazuje, 偶e niezale偶nie od sprawno艣ci wykonywania rodzicielskich obowi膮zk贸w przez rodzica, dzieci r贸wnie mocno kochaj膮 swoje mamy, co swoich ojc贸w i potrzebuj膮 z nimi kontaktu (por. Schaffer, R.H./2014/ 鈥 Psychologia dziecka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa). W ocenie dziecka mama i tata s膮 dla niego r贸wnie wa偶ni.
Mo偶liwo艣膰 sta艂ego kontaktu z obojgiem rodzic贸w to, jak wspomniano wcze艣niej, jest ze wszech miar korzystne dla rozwoju dziecka. Tak wi臋c, je艣li to tylko mo偶liwe, warto d膮偶y膰 do takiego w艂a艣nie rozwi膮zania.
S臋dziowie winni r贸wnie偶 uwzgl臋dnia膰, 偶e czym innym jest opieka nad dzieckiem w weekendy, a czym innym towarzyszenie mu w dzie艅 powszedni 鈥 wspieranie w obowi膮zkach szkolnych, towarzyszenie przy zasypianiu, bycie w smutku i chorobie, towarzyszenie w zabawach i spotkaniach z przyjaci贸艂mi. Dlatego warto tak zorganizowa膰 opiek臋, by ka偶dy z rodzic贸w mia艂 okazj臋 by膰 zar贸wno 鈥瀝odzicem 艣wi膮tecznym鈥, jak i 鈥瀝odzicem od spraw codziennych鈥. W tym kontek艣cie pewnym rozwi膮zaniem jest opieka naprzemienna 鈥 podzia艂 opieki sprawowany przez rodzic贸w oparty o okre艣lon膮 ilo艣膰 dni (np. cztery dni mama 鈥 poniedzia艂ek, wtorek, 艣roda, czwartek; cztery dni tata 鈥 pi膮tek, sobota, niedziela, poniedzia艂ek, itd.) lub tygodni (np. mama dwa pierwsze tygodnie miesi膮ca, tata 鈥 dwa kolejne).

W polskich warunkach wskazanym by艂oby cz臋stsze na etapie s膮dowym kierowanie skonfliktowanych ma艂偶onk贸w do wykwalifikowanych mediator贸w oraz zmiana w postrzeganiu opieki naprzemiennej, kt贸ra 鈥 wbrew irracjonalnym opiniom wielu prawnik贸w 鈥 jest szans膮, a nie zagro偶eniem, dla prawid艂owego psychologicznego rozwoju dziecka鈥

Nie ulega zatem najmniejszej w膮tpliwo艣ci, i偶 z punktu widzenia dziecka opieka naprzemienna jest najlepszym modelem opieki nad dzieckiem w przypadku rozstania si臋 rodzic贸w, za艣 w przypadku konfliktu rodzice powinni by膰 kierowani do mediator贸w b膮d藕 na terapi臋 na podstawie art. 109 KRiO, czego s膮dy rodzinne nie czyni膮.

Powy偶sze trafne argumenty zosta艂y r贸wnie偶 przytoczone przez psychologa dzieci臋cego mgr Justyn臋 呕ukowska-Go艂臋biewsk膮20, ze stowarzyszenia “Dla Naszych Dzieci” 鈥 cytat:

鈥濧 co z tymi argumentami, jakie cz臋sto podnosz膮 psychologowie? Co z przekonaniami, 偶e dziecko musi mie膰 sta艂y schemat i rytua艂y, gdy偶 to daje mu poczucie bezpiecze艅stwa? Zgadzam si臋 z tym bez 偶adnego 鈥瀉le鈥. Dlaczego opieka naprzemienna mia艂aby to zaburza膰? Za艂贸偶my, 偶e rodzice zamieniaj膮 si臋 co 2 tygodnie lub dwa tygodnie u mamy, tydzie艅 u taty. Czy je艣li trwa to systematycznie, konsekwentnie, to nie staje si臋 to schematem? Rytua艂em? Dlaczego uwa偶amy, 偶e tylko ta sama pod艂oga w pokoju i okno, z kt贸rego wida膰 ci膮gle ten sam park, ma by膰 dla dziecka jakim艣 wyj膮tkowym czynnikiem rozwojowym? To nie pod艂oga ani okno ani te偶 meble takie czy inne sprawiaj膮, 偶e dziecko wychowuje si臋 w poczuciu bezpiecze艅stwa i mi艂o艣ci. To ludzie, kt贸rzy to dziecko otaczaj膮 sprawiaj膮, czy dziecko czuje si臋 kochane i czy czuje si臋 bezpiecznie. To prawda, 偶e dziecko powinno mie膰 zapewniony dost臋p do swoich przyjaci贸艂, szko艂y i zaj臋膰 pozalekcyjnych. Dlatego rodzice rozwa偶aj膮cy opiek臋 dzielon膮 powinni zamieszka膰 w takiej odleg艂o艣ci od siebie, aby zapewni膰 dziecku komfort kontaktu z obojgiem z nich i komfort dla siebie, aby nie musieli na siebie wpada膰 codziennie w sklepie osiedlowym. To nie do ko艅ca prawda, 偶e dziecko kt贸re stale zmienia miejsce zamieszkania, b臋dzie mia艂o problemy psychiczne. R贸偶ne publikacje i badania dowodz膮, 偶e zmiana 艣rodowiska raz na jaki艣 czas sprzyja rozwojowi inteligencji i umiej臋tno艣ci radzenia sobie w r贸偶nych sytuacjach. Dziecko staje si臋 bardziej otwarte, nabiera wi臋cej umiej臋tno艣ci adaptacyjnych, komunikacyjnych. Zbyt ci膮g艂e zmiany, faktycznie to poczucie bezpiecze艅stwa mog膮 zaburza膰. Jednak je艣li spojrzymy na opiek臋 dzielon膮 jak na zmian臋 mi臋dzy dwoma znanymi dziecku miejscami, to w ko艅cu przestaje by膰 to co艣 nowego, staje si臋 rutyn膮.鈥

Wskaza膰 r贸wnie偶 nale偶y wyniki bada艅 z kraj贸w, w kt贸rych opieka naprzemienna zosta艂a wprowadzona do porz膮dku prawnego i jest stosowana od prawie 30 lat.

Linda Nielsen z Katedry Edukacji na Uniwersytecie Wake Forest (USA) w czasopi艣mie 鈥濲ournal of Divorce & Remarriage鈥 21 22 z 2011 r. w pracy pt. 鈥濻hared Parenting After Divorce: A Review of Shared Residential Parenting Research鈥 przedstawia wyniki 40 bada艅 z lat 1989-2011 prowadzonych w Szwecji, Norwegii, Holandii, Kanadzie, Danii, Australii, Wielkiej Brytanii i USA, kt贸re por贸wnywa艂y sytuacj臋 dzieci kt贸re mieszkaj膮 z ka偶dym z rodzic贸w co najmniej 35% czasu w por贸wnaniu do dzieci, kt贸re mieszkaj膮 przede wszystkim z matk膮 i sp臋dzaj膮 mniej ni偶 35% czasu ze swoim ojcem.
Wyniki bada艅 wyra藕nie wskazuj膮, 偶e dzieci w rodzinach stosuj膮cych piecz臋 naprzemienn膮 (shared physical custody) wykazywa艂y lepsze wyniki w pomiarach ich samopoczucia emocjonalnego, behawioralnego i psychologicznego (emotional, behavioral, and psychological well-being), a tak偶e by艂y zdrowsze fizycznie i mia艂y lepsze relacje ze swoimi matkami i ojcami.
Korzy艣ci te wyst臋powa艂y tak偶e w przypadku wysokiego poziomu konfliktu pomi臋dzy ich rodzicami.

Nie bez znaczenia pozostaje stanowisko Krajowej Rady S膮downictwa w imieniu kt贸rej S臋dzia Waldemar 呕urek dnia 22 lutego 2017 roku podczas posiedzenia Komisji do Spraw Petycji Sejmu RP23 wystosowa艂 nast臋puj膮cy apel do Ustawodawcy:

鈥濵am pro艣b臋 do pa艅stwa parlamentarzyst贸w. To jest problem nabrzmia艂y od wielu lat. Moim zdaniem konieczna jest zmiana Kodeksu rodzinnego i p贸j艣cie w kierunku modelu europejsko-skandynawskiego, w kierunku opieki naprzemiennej.
To zlikwidowa艂oby nam setki tysi臋cy spraw, kt贸re s膮 generowane w s膮dach, dlatego 偶e takiej opieki naprzemiennej, jak膮 ma Europa i niekt贸re stany w USA, nie ma. Poprzedni parlament wprowadzi艂 jeden dobry zapis, kt贸ry idzie w dobrym kierunku. Mianowicie, kiedy rodzice nie dojd膮 do porozumienia, to s膮d wyznacza opiek臋 naprzemienn膮, uwzgl臋dniaj膮c prawo dziecka do wychowania przez obojga rodzic贸w. To jest takie otwarcie furtki w kierunku p贸j艣cia na opiek臋 naprzemienn膮, ale kiedy w poprzedniej kadencji by艂em zapraszany na posiedzenia Komisji, postulowa艂em, 偶eby wprowadzi膰 przepisy zabezpieczaj膮ce.
Na czym to polega? Jeszcze dwa zdania. Zawsze do rozprawy opieku艅czej konieczna jest opinia (kiedy艣 to by艂y rodzinne o艣rodki diagnostyczno-konsultacyjne) samodzielnych zespo艂贸w opiniuj膮cych. Zosta艂y powo艂ane przy s膮dach okr臋gowych. Jako Rada protestowali艣my. Uwa偶amy, 偶e to powinny by膰 niezale偶ne podmioty, sk艂adaj膮ce si臋 z psycholog贸w, pedagog贸w, lekarzy, a nie instytucjonalnie zwi膮zane z s膮dem. To, niestety, si臋 nie uda艂o. One sporz膮dzaj膮 opini臋, kt贸ra jest podstaw膮 wydania wyroku przez s膮dy rodzinne i dochodzi do takiej sytuacji, 偶e na t臋 opini臋 czeka si臋 bardzo d艂ugo. Czasem rok.
Wtedy jeden z rodzic贸w, kt贸ry ma pozycj臋 dominuj膮c膮 (nie chc臋 m贸wi膰 o p艂ci, ale wiemy, 偶e to si臋 p艂ciowo uk艂ada) nie pozwala drugiemu rodzicowi na kontakt z dzieckiem przez d艂ugi czas. Po tym okresie mamy badanie robione przez psycholog贸w, kt贸re stwierdza zerwanie wi臋zi z drugim rodzicem, b膮d藕 bardzo silne os艂abienie tej wi臋zi. To p贸藕niej generuje wyrok, niestety, niekorzystny dla tego rodzica. Prosi艂em, 偶eby wprowadza膰 przepisy zabezpieczaj膮ce prawo dziecka do wychowanie przez obojga rodzic贸w. Tak, 偶eby podczas procesu dziecko mia艂o por贸wnywaln膮 mo偶liwo艣膰 sp臋dzania czasu z drugim rodzicem w sytuacji, kiedy ten rodzic jest niepatologiczny i chce sp臋dza膰 czas z dzieckiem. O tym m贸wimy.
I to powodowa艂oby, 偶e drugi rodzic nie przewleka艂by post臋powania, a dziecko nie zrywa艂oby wi臋zi. Wtedy s膮d mia艂by pe艂ny ogl膮d, a tak s膮d jest w pewnym problemie, bo t臋 opini臋 ma po takim okresie, 偶e wi臋zi zosta艂y zerwane. W Stanach Zjednoczonych przez wiele lat przeprowadzano empiryczne badania na rodzinach. Okaza艂o si臋, 偶e opieka naprzemienna powoduje, 偶e rodzice po rozwodach zaczynaj膮 ze sob膮 rozmawia膰. Nie uruchamiaj膮 przeciwko sobie spraw karnych, jak jest to u nas. Nie ma uprowadze艅 dzieci. Dzieci s膮 lepiej przystosowane do znalezienia pracy, do zmiany miejsca zamieszkania. To s膮 badania robione w Baltimore. Mo偶na uzyska膰 wgl膮d do ich wynik贸w.
Moim zdaniem, je偶eli mamy i艣膰 wy艂膮cznie w kierunku karania s臋dziego, to najpierw sp贸jrzmy gdzie szwankuje ten system. Gdzie mo偶emy wyeliminowa膰 przewlek艂o艣膰 post臋powania i setki tysi臋cy spraw, kt贸re nie powinny trafi膰 do s膮du, Powinny ko艅czy膰 si臋 mediacj膮 pomi臋dzy rodzicami. Samo stanie i karanie batem tu nie pomo偶e, bo nie mamy etat贸w i mamy pewne zapisy prawa, kt贸re powinny zosta膰 znowelizowane.鈥

Wprowadzenie opieki naprzemiennej jako nadrz臋dnej zasady ustalania opieki nad dzieckiem w przypadku rozstania si臋 rodzic贸w jest najlepszym rozwi膮zaniem z punktu widzenia dziecka. Przytoczona argumentacja zar贸wno pos艂贸w na Sejm, ekspert贸w z dziedziny psychologii, jak i r贸wnie偶 stanowisko Krajowej Rady S膮downictwa daje asumpt do twierdzenia, 偶e postulowane w niniejszej petycji zmiany prawne s膮 konieczne ze wzgl臋du na dobro dzieci. Wskaza膰 dodatkowo nale偶y, 偶e Rzeczpospolita Polska jako sygnatariusz Europejskiej Konwencji Praw Cz艂owieka jest cz艂onkiem Rady Europy, organu stoj膮cego na stra偶y wykonywania EKPCz.
Dnia 2 pa藕dziernika 2015r. wi臋kszo艣ci膮 g艂os贸w (46 za przy 2 wstrzymuj膮cych si臋) na 36 posiedzeniu zosta艂a przeg艂osowana rezolucja 2079 (2015) Rady Europy w sprawie 鈥淩贸wno艣膰 i wsp贸lna odpowiedzialno艣膰 rodzicielska: rola ojc贸w鈥 24 25. Dotyka ona wielu aspekt贸w dzia艂ania wymiaru sprawiedliwo艣ci wobec ma艂oletnich dzieci. Rada Europy zauwa偶a, 偶e ojcowie w obliczu prawa, praktyk i uprzedze艅 s膮 pozbawieni mo偶liwo艣ci utrzymywania relacji z dzie膰mi. Rada Europy wzywa pa艅stwa cz艂onkowskie do wprowadzenia w swoich ustawodawstwach plan贸w rodzicielskich, promowania odpowiedzialno艣ci i r贸wno艣ci rodzicielskiej oraz wsp贸lnego zamieszkania dziecka z ka偶dym z rodzic贸w. Rezolucja ta stanowi zbi贸r rozwi膮za艅 i dobrych praktyk w sferze prywatnej i rodzinnej promuj膮c膮 r贸wno艣膰 kobiet i m臋偶czyzn.

Rada Europy w przedmiotowej Rezolucji odwo艂uje si臋 do tre艣ci art. 8 Europejskiej konwencji praw cz艂owieka, kt贸ra to Konwencja zosta艂a ratyfikowana przez Rzeczpospolit膮 Polsk膮.
Nale偶y zauwa偶y膰, i偶 Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy wzywa Pa艅stwa cz艂onkowskie (w tym Polsk臋) do:

  • wprowadzenia do prawa krajowego zasady wsp贸lnego zamieszkiwania [z dzieckiem przez ka偶dego z rodzic贸w] (W wersji angielskiej 鈥減rinciple of shared residence鈥) po separacji, ograniczaj膮c wszelkie wyj膮tki do przypadk贸w nadu偶y膰 wobec dzieci lub ich zaniedbywania czy przemocy domowej 鈥 punkt 5.5 Rezolucji 2079 (2015)
  • zach臋cania [do korzystania] oraz, gdy to wskazane, ustanowienia mediacji w ramach post臋powania s膮dowego w sprawach rodzinnych z udzia艂em dzieci, w tym zarz膮dzonych przez s膮d sesji informacyjnych, w celu u艣wiadomienia rodzicom, i偶 wsp贸lne zamieszkiwanie [z dzieckiem przez ka偶dego z rodzic贸w] mo偶e by膰 odpowiednim rozwi膮zaniem w 艣wietle najlepiej poj臋tego interesu dziecka, oraz podejmowania dzia艂a艅 na rzecz takiego rozwi膮zania 鈥 punkt 5.9 Rezolucji 2079 (2015)
    oraz:
  • Zgromadzenie pragnie podkre艣li膰, i偶 poszanowanie 偶ycia rodzinnego jest podstawowym prawem zawartym w Artykule 8 Europejskiej Konwencji Praw Cz艂owieka (ETS nr 5) oraz wielu mi臋dzynarodowych instrumentach prawnych. Dla rodzica i dziecka mo偶no艣膰 bycia razem stanowi konieczny element 偶ycia rodzinnego. Rozdzielenie dziecka i rodzica niesie za sob膮 nieodwracalne skutki dla relacji mi臋dzy nimi. O takim rozdzieleniu powinny orzeka膰 wy艂膮cznie s膮dy i tylko w wyj膮tkowych okoliczno艣ciach wi膮偶膮cych si臋 z powa偶nym ryzykiem dla interesu dziecka. – punkt 3 Rezolucji 2079 (2015)
  • Ponadto, Zgromadzenie jest przekonane, 偶e rozwijanie wsp贸lnej odpowiedzialno艣ci rodzicielskiej pomaga w prze艂amywaniu stereotyp贸w [zwi膮zanych z p艂ci膮] na temat r贸l kobiet i m臋偶czyzn w rodzinie i jest jedynie odbiciem zmian socjologicznych, kt贸re zasz艂y przez ostatnie pi臋膰dziesi膮t lat w zakresie tego, jak zorganizowana jest sfera prywatna i rodzinna. – punkt 4 Rezolucji 2079 (2015)

Konkluduj膮c postulat i stanowisko profesora Uniwersytetu Warszawskiego dra hab. Jacka Wierci艅skiego przedstawiony przez Stowarzyszenie S臋dzi贸w Rodzinnych w Polsce, stanowisko Prezes Ewy Waszkiewicz Stowarzyszenia S臋dzi贸w Rodzinnych w Polsce, oraz cytowane wy偶ej stanowisko Zgromadzenia Parlamentarnego RE (punkt 4 Rezolucji), nale偶y stwierdzi膰, i偶 s臋dziowie rodzinni dzi艣 orzekaj膮cy, bazuj膮c na orzecznictwie z po艂owy XX wieku, cz臋sto wydaj膮 orzeczenia w sprawie ma艂oletnich dzieci pomijaj膮c fakt zmian jakie zasz艂y przez ostatnie pi臋膰dziesi膮t lat w zakresie tego, jak zorganizowana jest sfera prywatna i rodzinna, co skutkuje oczywistym krzywdzeniem dzieci.

Nale偶y r贸wnie偶 wskaza膰, i偶 w wyniku rozstrzygni臋膰 s膮dowych, 60% dzieci pozbawionych jest kontakt贸w weekendowych z rodzicem nie sprawuj膮cym bezpo艣redniej opieki, 67% dzieci nie ma mo偶liwo艣ci sp臋dzenia z rodzicem ferii zimowych, 61% dzieci nie ma mo偶liwo艣ci sp臋dzenia z jednym z rodzic贸w wakacji, za艣 73% dzieci nie ma mo偶liwo艣ci sp臋dzenia 艣wi膮t z jednym z rodzic贸w.26

Nale偶y zatem uzna膰, maj膮c na wzgl臋dzie zebrane przez Instytut Wymiaru Sprawiedliwo艣ci dane dotycz膮ce rozstrzygni臋膰 dotycz膮cych kontakt贸w rodzic贸w z dzieckiem, kt贸re zosta艂y przytoczone powy偶ej, 偶e s膮dy rodzinne nie tylko amputuj膮 dziecku jednego z rodzic贸w, ale wr臋cz skazuj膮 dzieci na kar臋 bezwzgl臋dnej alienacji rodzicielskiej. W ramach instytucji tzw. kontakt贸w alienowane dzieci z 艂aski s臋dzi贸w rodzinnych otrzymuj膮 mniejsze widzenia z rodzicem ni偶 przest臋pcy i zbrodniarze osadzeni w zak艂adach karnych typu otwartego. Na gruncie art. 92 Ustawy Kodeks karny wykonawczy z dnia 6 czerwca 1997 roku (Dz.U. Nr 90, poz. 557) przest臋pcy osadzeni w zak艂adach karnych maj膮 prawo do nieograniczonej ilo艣ci widze艅, oraz do przepustek na 艂膮czny okres czasu nie przekraczaj膮cy 28 dni w roku, za艣 jak powy偶ej wskazano, ponad 60 % dzieci nie do艣wiadcza 艂aski sp臋dzenia z jednym z rodzic贸w ferii zimowych oraz wakacji.

Trawestuj膮c pogl膮dy psycholog贸w, mo偶na powt贸rzy膰 za nimi, 偶e w sytuacji wadliwego stosowania prawa rodzinnego, kt贸re uniemo偶liwiania dziecku bycie w r贸wnym czasowo okresie pod opiek膮 ka偶dego z rodzic贸w, dochodzi do tzw. syndromu Gardnera (po raz pierwszy opisanego przez ameryka艅skiego psychiatr臋 s膮dowego dr Richarda Gardnera), zwanego te偶 zespo艂em oddzielenia od drugoplanowego opiekuna lub zespo艂em alienacji rodzicielskiej (w skr贸cie PAS, od ang. Parental Alienation Syndrome). Je艣li jeden z rodzic贸w czynnie anga偶uje dziecko w pot臋pianie i krytykowanie drugiego rodzica (zazwyczaj tego, kt贸ry nie mieszka z dzieckiem i czyni膮 tak z regu艂y matki), to relacja dziecka z rodzicem ulega zaburzeniu. Pojawia si臋 wrogo艣膰, niech臋膰 i pogarda, jako typowe objawy psychomanipulacji dziecka przez niedojrza艂ego rodzica (por. Namys艂owska, Heitzman, Siewierska 鈥 rok 2009)27

Ochrona wi臋zi pomi臋dzy rodzicem a dzieckiem mo偶e by膰 zrealizowana tylko i wy艂膮cznie poprzez zapewnienie r贸wnego kontaktu dziecka z obojgiem z rodzic贸w w przypadku ich rozstania. Wskaza膰 nale偶y stanowisko Rzecznika Praw Dziecka, wyra偶one przy pi艣mie28 z dnia 23 pa藕dziernika 2015 roku, w kt贸rym Rzecznik Praw Dziecka trafnie i dobitnie stwierdza, i偶

鈥瀦achodzi konieczno艣膰 ochrony interes贸w niemaj膮tkowych dziecka (prawo do w艂asnej to偶samo艣ci biologicznej, istnienie wi臋zi osobistej z rodzicem naturalnym i jego rodzin膮)鈥
oraz dalej
鈥濪o tego dochodzi prawo dziecka do ochrony 偶ycia rodzinnego, gwarantowane w art. 47 Konstytucji RP. Przepis art. 8 Konwencji o prawach dziecka (Dz.U. z 1991r. Nr 120, poz. 526) chroni nie tylko 偶ycie 鈥瀝odzinne鈥, ale tak偶e prawo do w艂asnej to偶samo艣ci. W art. 7 ust. 1 Konwencji wskazano, 偶e dziecku przys艂uguje, je艣li to mo偶liwe, prawo do poznania swoich rodzic贸w i pozostawania pod ich opiek膮. Powy偶szy przepis wyra偶a d膮偶enie do okre艣lenia macierzy艅stwa i ojcostwa biologicznego. Jak podkre艣li艂 Trybuna艂 Konstytucyjny w wyroku z dnia 28 kwietnia 2003 r., sygn. akt K 18/02, prawo do poznania w艂asnych rodzic贸w, zwane r贸wnie偶 w pi艣miennictwie prawem do 鈥瀙oznania w艂asnych korzeni biologicznych鈥, jest te偶 szczeg贸lnym osobistym konstytucyjnym prawem podmiotowym.鈥

W doktrynie M. Dzia艂y艅ska29 wprost podnosi, 偶e: 鈥瀙ozbawienie bowiem dziecka mo偶liwo艣ci bycia z obojgiem rodzic贸w okalecza psychik臋 dziecka, zuba偶a je o podstawowe warto艣ci, kt贸rych ono nie pozna. O tym fakcie powinny pami臋ta膰 zw艂aszcza te matki, kt贸re traktuj膮 dziecko przedmiotowo i bez opami臋tania, niekiedy w ogromnej nienawi艣ci walcz膮c o wy艂膮czne nad nim prawa.鈥
Dzieci pozbawiane jednego rodzica (najcz臋艣ciej ojca) s膮 okaleczane psychicznie na ca艂e 偶ycie. To zubo偶enie psychiczne, generowane przez s膮dy rodzinne w艣r贸d dzieci na masow膮 skal臋 b臋dzie rzutowa膰 na przysz艂e pokolenia. To kalectwo emocjonalne dotyka zar贸wno dziewczynek, ale przede wszystkim ch艂opc贸w, kt贸rzy s膮 pozbawiani wzorca m臋skiej osobowo艣ci. Skutki takich dzia艂a艅 zosta艂y dostrze偶one przez S膮d Okr臋gowy w Nowym S膮czu, bowiem S膮d Okr臋gowy30 zauwa偶y艂 co nast臋puje:

鈥瀂asady do艣wiadczenia 偶yciowego wskazuj膮, 偶e szczeg贸lnie dla ch艂opca obecno艣膰 ojca jest niezb臋dna dla kszta艂towania postaw spo艂ecznych, budowania w艂a艣ciwych relacji mi臋dzyludzkich, profilowania osobowo艣ci. Deficyt braku ojca, kt贸ry to dla m艂odego ch艂opca stanowi pierwszy m臋ski wzorzec, mo偶e z pewno艣ci膮 zawa偶y膰 na ca艂ym przysz艂ym 偶yciu. Brak takiego autorytetu mo偶e prowadzi膰 nawet do nieumiej臋tno艣ci prawid艂owego funkcjonowania w 偶yciu spo艂ecznym, radzenia sobie z prostymi problemami.鈥

S膮dy Powszechne, jak i r贸wnie偶 adresaci interpelacji oraz skarg dotycz膮cych naruszania prawa dzieci do obojga rodzic贸w, wskazuj膮, i偶 rzekomo sprawowanie opieki wsp贸lnej/r贸wnowa偶nej nad dzieckiem po rozstaniu si臋 rodzic贸w jest mo偶liwe tylko i wy艂膮cznie w sytuacji zgodnego dzia艂ania rodzic贸w. Niestety takie podej艣cie i stanowisko skutkuje krzywdzeniem dzieci na masow膮 skal臋, bowiem rodzic kt贸remu tymczasowo powierzono piecz臋 nad dzieckiem (najcz臋艣ciej matka) nie jest zainteresowany zawarciem 偶adnego porozumienia, gdy偶 dzi臋ki sztucznie generowanemu konfliktowi uzyskuje orzeczenie pozwalaj膮ce na zaw艂aszczenie i dalsze zn臋canie si臋 nad dzieckiem, poprzez izolowanie go od drugiego rodzica. W takiej sytuacji w mojej ocenie, s膮dy powinny wydawa膰 zarz膮dzenia w oparciu o art. 109 KRiO, przyk艂adowo poprzez skierowanie rodzica torpeduj膮cego zawarcie porozumienia na terapi臋, lub rodzic贸w na wsp贸ln膮 terapi臋 celem wypracowania wsp贸lnego frontu wychowawczego wobec dziecka. S膮dy nie wydaj膮 takich zarz膮dze艅, bowiem po wydaniu zarz膮dzenia z art. 109 KRiO musia艂yby kontrolowa膰 jego wykonanie, czym przysporzy艂yby sobie dodatkowej pracy. S膮dy powszechne mimo posiadanych narz臋dzi okre艣lonych w art. 109 KRiO nie podejmuj膮 偶adnych dzia艂a艅 zmierzaj膮cych do zapewnienia dziecku mi艂o艣ci obojga rodzic贸w, a jedynie z powodu w艂asnej wygody, 艣wi臋tego spokoju i lenistwa amputuj膮 dziecku jednego z rodzic贸w w przypadku sztucznie generowanego konfliktu i obstrukcji procesowej bojkotuj膮cej zawarcie jakiegokolwiek porozumienia w zakresie podzielenia si臋 pomi臋dzy rodzicami obowi膮zkami w zakresie opieki nad dzieckiem.

Sytuacja jest tym bardziej kuriozalna, bowiem S膮d Najwy偶szy wprost wyrazi艂 stanowisko co do obstrukcji procesowej jednego z rodzic贸w zmierzaj膮cej do uniemo偶liwienia zawarcia porozumienia w sprawie ma艂oletnich dzieci, kt贸re to stanowisko zosta艂o zawarte w toku procesu legislacyjnego 鈥 tj. o zmianie ustawy – KRiO oraz ustawy – KPC 鈥 druk 310431 (zako艅czone Ustaw膮 opublikowan膮 w Dz.U. z 2015r. poz. 1062), , dotycz膮cego nowelizacji art. 58 搂 1a, oraz art. 107 kro, bowiem S膮d Najwy偶szy w pi艣mie z dnia 27 listopada 2014 roku 鈥 znak BSA I-021-365/1432 wskaza艂 co nast臋puje:

鈥濩elowe dzia艂anie jednego z rodzic贸w, kt贸ry d膮偶y do udaremnienia wszelkich pr贸b zawarcia porozumienia pragn膮c aby w艂adza rodzicielska zasta艂a jemu powierzona jest zwykle sprzeczne z dobrem dziecka i mo偶e {powinno) doprowadzi膰 do orzeczenia odmiennego od oczekiwanego przez tego rodzica. Spos贸b rozstrzygni臋cia b臋dzie zale偶a艂 od wszystkich okoliczno艣ci faktycznych sprawy. Nale偶y zauwa偶y膰, 偶e w przypadku gdyby okoliczno艣ci mimo wszystko przemawia艂y za powierzeniem wykonywania w艂adzy rodzicielskiej rodzicowi 鈥瀌ominuj膮cemu鈥 i ograniczeniem w艂adzy rodzicielskiej drugiego rodzica to jego obowi膮zki i uprawnienia w stosunku do osoby dziecka mog膮 zosta膰 ustalone szczeg贸艂owo i w bardzo szerokim zakresie, aby udzia艂 obojga rodzic贸w w sprawowaniu w艂adzy rodzicielskiej odno艣nie do osoby dziecka by艂 maksymalnie zbli偶ony do stanu r贸wnowagi.
Brak reakcji s膮du na ujawnion膮 w toku post臋powania niew艂a艣ciw膮 postaw臋 rodzica i pozostawienie takiemu rodzicowi pe艂nej w艂adzy rodzicielskiej stanowi naruszenie zar贸wno istoty jak i celu przepisu art 58 搂 1 i 1a k.r.o . na co zwraca si臋 uwag臋 w literaturze przedmiotu. Gdy w danym stanie faktycznym zapad艂o orzeczenie wadliwe to powinno zosta膰 zmienione路 wskutek kontroli instancyjnej.鈥

Niestety pomimo jasnego stanowiska S膮du Najwy偶szego wymienionego powy偶ej, definicji przemocy w rodzinie, s膮dy rodzinne w dalszym ci膮gu w ten sam spos贸b jak to mia艂o miejsce na przestrzeni ostatnich kilkudziesi臋ciu lat, czyni膮 z dzieci kaleki upo艣ledzaj膮c je psychicznie, bowiem amputuj膮 dzieciom jednego z rodzic贸w w przypadku ich rozstania.

Nale偶y zauwa偶y膰, i偶 opieka rodzica kochaj膮cego dziecko jest najlepsz膮 rzecz膮 jak膮 mo偶e do艣wiadczy膰 dziecko. Kochaj膮cego rodzica nie jest w stanie dziecku zast膮pi膰 偶adna inna osoba: tj. wujek, ciocia, babcia, dziadek czy te偶 nauczyciel, za艣 ta rodzicielska mi艂o艣膰 jest wystarczaj膮cym gwarantem sprawowania prawid艂owej opieki nad dzieckiem. Takie te偶 stanowisko wyrazi艂 S膮d Najwy偶szy, jednak偶e s膮dy rodzinne s膮 g艂uche na t膮 argumentacj臋, bowiem dokonuj膮 wraz z zale偶nymi od siebie psychologami zatrudnionymi w OZSS (dawniej RODK) eksperyment贸w na dzieciach i ich rodzicach, kt贸re to eksperymenty ko艅cz膮 si臋 zazwyczaj przemoc膮 wobec dziecka poprzez ograniczanie kontakt贸w z jednym z rodzic贸w.

Postanowienie S膮du Najwy偶szego z dnia 28 kwietnia 2000 r. II CKN 452/00 (LEX nr 52548)

鈥濿i臋藕 rodzinna mi臋dzy rodzicem a dzieckiem oparta na uczuciu mi艂o艣ci z regu艂y stanowi dostateczn膮 gwarancj臋 prawid艂owego wykonywania w艂adzy rodzicielskiej. Za艂o偶enie to leg艂o u podstaw przyj臋tej przez polskie prawo rodzinne koncepcji, 偶e rodzice, odmiennie ni偶 opiekunowie, nie podlegaj膮 ex lege nadzorowi s膮du opieku艅czego, jest on natomiast uruchamiany w贸wczas, gdy staje si臋 to konieczne z uwagi na dobro dziecka.鈥

Wi臋藕 rodzicielska wynika ze stanu faktycznego, a nie z litery prawa, dlatego w prawach rodzicielskich w艂a艣nie owa wi臋藕 powinna znale藕膰 ochron臋 prawn膮. Z tej wi臋zi wywodzi si臋 naturalne prawo do wykonywania opieki nad dzieckiem. Natomiast w polskiej s膮dowej rzeczywisto艣ci, dziecko w wi臋kszo艣ci spraw nie znajduje w艂a艣ciwej ochrony prawnej, co wynika nie tylko z braku odpowiednich przepis贸w prawa materialnego i procesowego. Dlatego przy rozwodzie b膮d藕 przy rozstaniu si臋 rodzic贸w, je艣li rodzice sami nie ustalili warunk贸w sprawowania pieczy (opieki) nad dzieckiem, prawo i s膮d musi zagwarantowa膰 dziecku realizacj臋 jego prawa do obojga rodzic贸w, czego nie przewiduj膮 obecne przepisy.
Gdy rodzice dziecka nie potrafi膮 ustali膰 wsp贸lnej pieczy (opieki) nad ma艂oletnim (z regu艂y jeden rodzic zawsze czyni przeszkody) i sprawa trafia do s膮du, w贸wczas s膮d powinien zabezpieczy膰 naturalne prawo dziecka do obojga rodzic贸w i 鈥瀙odzieli膰鈥 po po艂owie okres wykonywania opieki nad dzieckiem (偶adne kontakty dziecka z rodzicem nie maj膮 w贸wczas racji bytu w kontek艣cie wykonywania opieki nad ma艂oletnim).33
Powinna to by膰 nadrz臋dna zasada w prawie rodzinnym. Jednak偶e rodzice maj膮 mo偶liwo艣膰 ustalenia innych okres贸w pieczy, je艣li jeden z rodzic贸w nie mo偶e ze wzgl臋d贸w faktycznych sprawowa膰 tej pieczy w r贸wnym okresie, w贸wczas s膮d powinien uwzgl臋dni膰 jego wniosek o wykonywanie tej pieczy w mniejszym czasie, w czasie w jakim mo偶e on j膮 wykonywa膰.
Jednocze艣nie, s膮d nie mo偶e orzeka膰 o tzw. miejscu ustalenia pobytu dziecka, co w praktyce znaczy, 偶e jeden z rodzic贸w m贸g艂by utrudnia膰 realizacj臋 wsp贸lnego prawa rodzic贸w do dziecka, kt贸re z perspektywy dziecka nazywa si臋 prawo dziecka do wychowania przez oboje rodzic贸w, co by艂o intencj膮 RPD i Ustawodawcy (nowelizacja z sierpnia 2015 r.).
Rozw贸d czy rozstanie si臋 rodzic贸w dziecka, nie mo偶e by膰 podstaw膮 ingerencji w godno艣ciowe prawa cz艂owieka zwi膮zane z prawami rodzicielskimi, tj. ograniczania w艂adzy rodzicielskiej, kt贸re w istocie sprowadza si臋 do pozbawienia dziecka prawa do obojga rodzic贸w (sic!), bo mamy w贸wczas bezprawn膮 ingerencj臋 pa艅stwa w podmiotowe prawa cz艂owieka, w podmiotowo艣膰 rodziny i w podmiotowo艣膰 dziecka. Kontakty dziecka z rodzicem mog膮 by膰 ustalone gdy rodzic ma zawieszon膮 w艂adz臋 rodzicielsk膮 b膮d藕 gdy jest jej pozbawiony.

Uwa偶am, i偶 w Polsce dochodzi do systemowego gwa艂cenia praw dzieci oraz ich rodzic贸w (a w szczeg贸lno艣ci ojc贸w), bowiem w przypadku rozstania si臋 rodzic贸w dziecko i jeden z rodzic贸w (najcz臋艣ciej ojciec) pozbawiani s膮 mo偶liwo艣ci kontynuowania 偶ycia rodzinnego. S膮dy Powszechne Rzeczypospolitej Polskiej orzekaj膮c o tzw. wzajemnych kontaktach rodzica i dziecka w kuriozalnym wymiarze kilku godzin na dwa tygodnie doprowadzaj膮 do zerwania wi臋zi pomi臋dzy dzieckiem a rodzicem, prawo do poszanowania 偶ycia prywatnego i rodzinnego (art. 8 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Cz艂owieka) jest systemowo gwa艂cone przez Rzeczpospolit膮 Polsk膮.

Maj膮c na wzgl臋dzie tre艣膰 art. 8 ust. 2 Europejskiej Konwencji Praw Cz艂owieka, oraz tre艣膰 Rezolucji 2079 (2015), uwa偶am, i偶 niedopuszczalne jest ograniczanie w艂adzy rodzicielskiej jednego z rodzic贸w w spos贸b i na przes艂ankach okre艣lonych w art. 58 搂 1a i art. 107 搂 2 Ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opieku艅czy, ingerencja w艂adzy publicznej w prawo do poszanowania 偶ycia prywatnego i rodzinnego jest niedopuszczalna, za wyj膮tkiem wyst臋powania okoliczno艣ci wi膮偶膮cych si臋 z powa偶nym ryzykiem dla interesu dziecka, kt贸re to okoliczno艣ci nadu偶ywania w艂adzy rodzicielskiej i jej konsekwencje zosta艂y okre艣lone w art. 109 i 111 KRiO.

Zmiany w porz膮dku prawnym wprowadzone Ustaw膮 z dnia 25 czerwca 2015 r. (Dz.U. z 2015r. poz. 1062), zainicjowane przez Rzecznika Praw Dziecka34 zmierza艂y w dobrym kierunku, bowiem koniecznym jest zapewnienie dzieciom prawo do obojga rodzic贸w w przypadku ich rozstania. Nale偶y jednak zauwa偶y膰, i偶 zmiany wprowadzone cytowan膮 wy偶ej ustaw膮 s膮 niewystarczaj膮ce i nie zabezpieczaj膮 prawa dziecka do obojga rodzic贸w, nie s膮 zgodne z intencjami wnioskodawcy 鈥 tj. Rzecznika Praw Dziecka, co zosta艂o wprost dostrze偶one przez Komisj臋 Nadzwyczajn膮 do spraw zmian w kodyfikacjach35, jak i r贸wnie偶 przedmiotowa Komisja wskaza艂a na konieczno艣膰 wprowadzenia dalszych zmian w prawie materialnym 鈥 tj. w Ustawie Kodeks rodzinny i opieku艅czy. Uzna膰 zatem nale偶y, i偶 Ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. (Dz.U. z 2015r. poz. 1062), jest pewnego rodzaju bublem prawnym, bowiem nie realizuje cel贸w i za艂o偶e艅 wnioskodawcy (tj. Rzecznika Praw Dziecka), za艣 S膮dy Powszechne Rzeczypospolitej Polskiej powo艂uj膮c si臋 na enigmatyczny zapis 鈥瀌obra dziecka鈥, w dalszym ci膮gu naruszaj膮 prawo dziecka do obojga rodzic贸w w przypadku ich rozstania, w dalszym ci膮gu ustalaj膮 kontakty dziecka z jednym z rodzic贸w w kuriozalnym wymiarze kilku godzin na dwa tygodnie, oraz ograniczaj膮 w艂adz臋 jednego z rodzic贸w na podstawie art. 58 搂 1a i art. 107 搂 2 KRiO.

Ko艅cowo podnie艣膰 wypada, i偶 dnia 8 kwietnia 2016 roku podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwo艣ci Pan Marcin Warcho艂 w odpowiedzi na interpelacj臋 nr 151736 pos艂a Pana Paw艂a Skuteckiego w sprawie rezolucji 2079 (2015) Rady Europy, wskaza艂:

鈥濳onstrukcja znowelizowanego art. 58 k.r.o. wskazuje, 偶e w pierwszej kolejno艣ci to sami rodzice powinni decydowa膰 o sposobie wykonywania w艂adzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontakt贸w z dzieckiem po rozwodzie (separacji) lub na wypadek roz艂膮czenia. W sytuacji, gdy takiego porozumienia nie da si臋 osi膮gn膮膰, maj膮c na wzgl臋dzie prawo dziecka do wychowania przez oboje rodzic贸w, s膮d i tak rozstrzygnie o sposobie wsp贸lnego wykonywania w艂adzy, skutkiem czego dziecko b臋dzie mieszka艂o (naprzemiennie) u ka偶dego z rodzic贸w w okresach wskazanych w orzeczeniu.鈥

Z przykro艣ci膮 nale偶y stwierdzi膰, i偶 nie polegaj膮 na prawdzie twierdzenia podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwo艣ci Pana Marcina Warcho艂a 鈥 tj:
鈥瀞膮d i tak rozstrzygnie o sposobie wsp贸lnego wykonywania w艂adzy, skutkiem czego dziecko b臋dzie mieszka艂o (naprzemiennie) u ka偶dego z rodzic贸w w okresach wskazanych w orzeczeniu鈥 鈥 bowiem s膮dy powszechne nie stosuj膮 w dalszym ci膮gu takich rozstrzygni臋膰 zapewniaj膮cym dzieciom prawo do obojga rodzic贸w, a wr臋cz niekt贸re s膮dy w uzasadnieniach swoich orzecze艅 kuriozalnie twierdz膮, i偶 obowi膮zuj膮ce prawo nie przewiduje i nie zezwala na stosowanie opieki wsp贸lnej, r贸wnowa偶nej, czy te偶 naprzemiennej nad dzieckiem.

W odpowiedzi na Dezyderat nr 4 Komisji do Spraw Petycji Sejmu RP z dnia 12 maja 2016 r. w sprawie podj臋cia dzia艂a艅 przeciwdzia艂aj膮cych alienacji rodzicielskiej, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwo艣ci Pan 艁ukasz Piebiak przedstawi艂 nast臋puj膮ce stanowisko w pi艣mie z dnia 15 lipca 2016 roku 鈥 znak DSRiN-II-071-1/1637:

鈥濳onstrukcja znowelizowanych art. 58 i 107 k.r.o. wskazuje, 偶e w pierwszej kolejno艣ci to sami rodzice powinni decydowa膰 o sposobie wykonywania w艂adzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontakt贸w z dzieckiem po rozwodzie (separacji) lub na wypadek roz艂膮czenia. Z kolei, nawet przy braku porozumienia, maj膮c na wzgl臋dzie naturalne prawo dziecka do wychowania przez oboje rodzic贸w, s膮d rozstrzygnie 0 sposobie wsp贸lnego wykonywania przez nich tej w艂adzy. W obecnym brzmieniu wymienionych przepis贸w prawo to g贸ruje zatem nad ewentualnym konfliktem pomi臋dzy rodzicami. W przypadku gdyby na skutek konfliktu do takiego porozumienia nie dosz艂o, to jego brak ma mniejsze znaczenie ni偶 prawo dziecka do wychowania przez oboje rodzic贸w. W konsekwencji takich rozstrzygni臋膰, dziecko b臋dzie mieszka膰 (naprzemiennie) u ka偶dego z rodzic贸w w okresach wskazanych w orzeczeniu. Widoczne jest zatem, 偶e zasada wsp贸lnej odpowiedzialno艣ci rodzicielskiej (m.in. sprawowania w艂adzy rodzicielskiej i utrzymywania kontakt贸w z dzieckiem), zosta艂a do systemu polskiego prawa rodzinnego wprowadzona i ugruntowana.
Wyst臋powanie zespo艂贸w zachowa艅 sugeruj膮cych manipulowanie dzieckiem przez jednego z rodzic贸w zwykle stwierdzaj膮 biegli w oparciu o materia艂 diagnostyczny zebrany w danej sprawie, tj. analiz臋 akt sprawy, obserwacj臋, pog艂臋biony wywiad dotycz膮cy rodziny, por贸wnawcze charakterystyki funkcjonowania dziecka w poszczeg贸lnych okresach 偶ycia (w tym konfliktu pomi臋dzy rodzicami) i badania psychologiczne. W zale偶no艣ci od zakresu i nasilenia stwierdzanych zachowa艅, postaw badanych os贸b w pierwszej kolejno艣ci s膮 proponowane r贸偶ne formy pomocy rodzicom, np. trening psychologiczny, terapia, mediacja.鈥

Z danych zebranych przez organizacje pozarz膮dowe38, a udost臋pnionych na stronie Senatu RP wynika, 偶e opieka naprzemienna pomimo jej zalet zosta艂a w pierwszym p贸艂roczu roku 2016 orzeczona incydentalnie w kilku przypadkach przez s膮dy, zatem trafny pozostaje zarzut, i偶 obecnie prawo dziecka do wychowania przez oboje rodzic贸w jest iluzorycznym prawem, za艣 z tych danych r贸wnie偶 wynika, 偶e s膮dy z w艂asnej wygody nie kieruj膮 skonfliktowanych rodzic贸w na terapi臋, czym nie zabezpieczaj膮 dobra dziecka.

Maj膮c powy偶sze na wzgl臋dzie domagam si臋 wprowadzenia zmian w Kodeksie rodzinnym i opieku艅czym i w Kodeksie post臋powania cywilnego, w Kodeksie wykrocze艅 oraz w Kodeksie karnym, tak jak szczeg贸艂owo zosta艂o to okre艣lone w petitum niniejszej petycji. Zmiany w prawie materialnym (KRiO) musz膮 znale藕膰 stosowne odzwierciedlenie w prawie procesowym, a w szczeg贸lno艣ci ze wzgl臋du na konieczno艣膰 szybkiego zabezpieczania prawa dziecka do obojga rodzic贸w w przepisach o post臋powaniu zabezpieczaj膮cym.

Na podstawie art. 13.1 Ustawy o petycjach wnosz臋 o powiadomienie mnie w formie pisemnej listem poleconym o sposobie za艂atwienia niniejszej petycji wraz z uzasadnieniem, bez zb臋dnej zw艂oki zgodnie z art. 10.1 Ustawy o petycjach.

艁膮cz臋 wyrazy szacunku
(1631 sygnatariuszy)

Petycj臋 podpisa艂o 1631 sygnatariuszy.

    Instrukcja podpisania petycji

    1. przeczytaj petycj臋
    2. wype艂nij wszystkie pola formularza swoimi prawdziwymi danymi
    3. kliknij przycisk "podpisuj臋 petycj臋"

    Petycja zostanie wys艂ana emailem na adresy Sejmu, Senatu i RPD. Twoje dane osobowe zostan膮 wys艂ane do w/w adresat贸w wniosku ale nie b臋d膮 nigdzie opublikowane. Kopia petycji zostanie wys艂ana na Tw贸j email. Odpowied藕 od urz臋du powinna nadej艣膰 bez zb臋dnej zw艂oki, nie p贸藕niej jednak ni偶 w terminie 14 dni od dnia z艂o偶enia wniosku.

    Formularz podpisania petycji

    Imi臋 i nazwisko

    Email

    Adres zamieszkania (ulica nr domu/lokalu)

    Kod pocztowy

    Miejscowo艣膰

    Kraj

    [mailpoetsignup mailpoetsignup-271 mailpoet_list_1 "- chc臋 by膰 informowany o dalszych dzia艂aniach spo艂eczno艣ci"]


    Przypisy:

    Published inalienacja rodzicielskapetycjaprawa dziecka